Αναιμία

Ως αναιμία ορίζεται η παρουσία χαμηλότερης τιμής αιμοσφαιρίνης από την αντίστοιχη φυσιολογική για την ηλικία και το φύλο του παιδιού. Η αναιμία δεν είναι νόσος, αλλά παθολογική κατάσταση αποδιδόμενη σε κάποιο υποκείμενο υπόστρωμα, ενώ παθοφυσιολογικά σχετίζεται με τη μείωση της παροχής οξυγόνου στους ιστούς και επακόλουθη διαταραχή της κάλυψης των μεταβολικών αναγκών του οργανισμού.

Η αναιμία εμφανίζεται είτε ως μεμονωμένη διαταραχή είτε σε συνδυασμό με διαταραχές άλλων έμμορφων συστατικών του αίματος στα πλαίσια συγγενούς ή επίκτητης ανεπάρκειας του μυελού των οστών. Μπορεί να οφείλεται σε ποικίλα αιματολογικά και μη αίτια, αποδιδόμενη συχνότερα κατά την παιδική ηλικία σε διατροφικά ελλείμματα, με εμφάνιση αναιμίας οφειλόμενης σε ανεπάρκεια σιδήρου.

Αίτια

Η κατάταξη των αναιμιών γίνεται, συνήθως, με βάση το μέσο όγκο των ερυθροκυττάρων (MCV). Έτσι, οι αναιμίες διακρίνονται σε μικροκυτταρικές (↓MCV), ορθοκυτταρικές (MCVκφ) και μακροκυτταρικές (↑MCV ), ενώ τα συχνότερα αίτια αυτών είναι τα ακόλουθα:

Ερυθρά αιμοσφαίρια

Κλινική εικόνα

Οι κλινικές εκδηλώσεις ποικίλουν ανάλογα με τη διάρκεια και τη βαρύτητα της αναιμίας. Σε οξείες καταστάσεις (οξεία αιμολυτική αναιμία, απώλεια αίματος κ.α.) ο οργανισμός δεν έχει επαρκή χρόνο να ενεργοποιήσει αντιρροπιστικούς μηχανισμούς και ο μυελός των οστών να αυξήσει την αιμοποίηση, με αποτέλεσμα η κλινική εικόνα να είναι βαρύτερη. Αντίθετα, στη σταδιακή ανάπτυξη αναιμίας, η ενεργοποίηση αντιρροπιστικών μηχανισμών οδηγεί σε ανοχή ακόμα και πολύ χαμηλών τιμών αιμοσφαιρίνης.

Οι εκδηλώσεις που σχετίζονται με την παρουσία αναιμίας είναι ωχρότητα, ζάλη, αδυναμία, κόπωση και ταχυκαρδία, ενώ λοιπές εκδηλώσεις σχετίζονται με το είδος της αναιμίας πχ ίκτερος, σπληνομεγαλία και υπέρχρωση ούρων επί αιμόλυσης ή διαταραχές της συμπεριφοράς και των διατροφικών συνηθειών επί σηδηροπενίας. Στη βρεφική ηλικία η αναιμία μπορεί να εκδηλωθεί με περιορισμό στη σίτιση, μη πρόσληψη βάρους και υπνηλία.

Διάγνωση

Το ατομικό ιστορικό του παιδιού δίνει σημαντικές πληροφορίες όσον αφορά στις διατροφικές συνήθειες (είδος και ποσότητα γάλακτος, διατροφικές πηγές σιδήρου, φυλλικού οξέος και βιταμίνης B12), την προηγηθείσα λήψη φαρμάκων, την ύπαρξη λοιμώξεων ή παθολογικών καταστάσεων που σχετίζονται με αναιμία (π.χ. απώλεια αίματος, παρουσία χρόνιου συστηματικού νοσήματος κ.α.). Το ιστορικό παρουσίας νεογνικού ικτέρου, με ή χωρίς την ανάγκη φωτοθεραπείας ή μετάγγισης, μπορεί να βοηθήσει στη διαγνωστική προσέγγιση. Τέλος, το οικογενειακό ιστορικό μπορεί να διαφωτίσει με πληροφορίες όπως η παρουσία αναιμίας ή ιστορικού χολοκυστεκτομής ή σπληνεκτομής σε συγγενικά μέλη.

Ο εργαστηριακός έλεγχος εξαρτάται από το είδος της αναιμίας και περιλαμβάνει: γενική αίματος, ΔΕΚ, μορφολογία ερυθρών, προφίλ σιδήρου, ηλεκτροφόρηση αιμοσφαιρίνης, άμεση δοκιμασία Coombs, δείκτες αιμόλυσης, ηπατική και νεφρική λειτουργία, Mayerκοπράνων, γενική ούρων, G6PD, βιταμίνη Β12, φυλλικό οξύ. Σπανιότερα χρειάζεται πιο εξειδικευμένος έλεγχος όπως ανοσολογικός ή απεικονιστικός έλεγχος, ωσμωτική αντίσταση ερυθρών, και γονιδιακός έλεγχος επί υποψίας κληρονομικού νοσήματος.

Θεραπεία

Η θεραπεία της αναιμίας καθορίζεται από την υποκείμενη αιτιολογία.